Een ventiel wordt gebruikt om de debietrichting van een medium in een hydraulisch of pneumatisch systeem te veranderen, te openen of te sluiten. Daarvoor wordt bij pneumatische aandrijvingen meestal perslucht of een hydraulische vloeistof als vloeistof gebruikt. De ventielen verschillen wat betreft het ontwerp van hun bedieningselement, het aantal schakelstanden en debietwegen, alsmede de bedieningswijze: er zijn mechanisch bediende ventielen, pneumatisch of elektrisch bediende ventielen.
Ventielen worden gebruikt voor het sluiten, openen of veranderen van de stroomrichting van een medium. Voor de betreffende werkuitgangen hebben ventielen bijvoorbeeld een persluchtaansluiting en verscheidene luchtafvoeraansluitingen. De benaming van de ventielen - bijvoorbeeld 3/2- of 5/3-ventiel - verwijst naar het aantal aansluitingen en schakelstanden.
Ventielen moeten de perslucht of hydraulische vloeistof in het ventiel: